گفتگو با دکتر محمدجواد آگاه، رئیس بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس

زنبور عسل؛ نماد تلاش و ضامن امنیت غذایی

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس؛ آگاه با بیان اینکه "هر بازدید زنبور از گل، حیاتی تازه در طبیعت به جریان می‌اندازد"، تأکید کرد: "تقریباً ۹۰ درصد گیاهان وحشی و بیش از ۷۵ درصد محصولات غذایی ما به گرده‌افشان‌ها، خصوصاً زنبورهای عسل، وابسته‌اند. این موجودات با جابجایی گرده بین هزاران گل در روز، امکان تکثیر گیاهان را فراهم کرده و چرخه تنوع و پایداری اکوسیستم‌ها را حفظ می‌کنند. در غیاب آن‌ها، مزارع بایر شده، کشاورزان با مشکلات جدی روبرو می‌شوند و قفسه‌های فروشگاه‌ها خالی خواهد ماند."

وی با اشاره به تاریخچه شکل‌گیری روز ملی زنبور عسل در سال ۲۰۰۹ توسط زنبورداران آمریکایی و گسترش آن به سراسر جهان، افزود: "این روز تنها یک تاریخ در تقویم نیست، بلکه هم جشنی برای قدردانی از تلاش بی‌وقفه زنبورها و زنبورداران است و هم فراخوانی جدی برای اقدام جهت حفاظت از این سرمایه‌های طبیعی."

تهدیدهای جدی؛ از آفات تا تغییرات اقلیمی

رئیس بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات، زنبورها را با تهدیدهای جدی روبرو دانست و گفت: "نابودی زیستگاه‌ها، استفاده بی‌رویه و غیر علمی از سموم کشاورزی، فشار تغییرات اقلیمی، آلودگی محیط زیست و حتی پیامدهای جنگ، حیات زنبورها را به شدت به خطر انداخته است. آمار نگران‌کننده‌ای از تلفات کندوها در سراسر جهان گزارش می‌شود که این امر، کشاورزان را با بحران جدی مواجه می‌کند."

آگاه در تشریح نقش مخرب آفات و بیماری‌ها، به خصوص کنه واروا (Varroa destructor)، اشاره کرد: "این کنه‌ها با تغذیه از لاروها، کلونی‌ها را ضعیف کرده و ویروس‌های منتقل‌شده توسط آن‌ها، رفتار طبیعی زنبورها را مختل می‌سازد. حتی برخی درمان‌ها، اگر در زمان نامناسب استفاده شوند، می‌توانند به جای نجات، باعث نابودی کلنی‌ها شوند."

دعوت به اقدام؛ گام‌های کوچک، تأثیرات بزرگ

رئیس بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات، روز جهانی زنبور عسل و زنبورهای گرده افشان را فرصتی برای اقدام جمعی دانست: "حمایت از زنبورداران محلی با خرید عسل، کاشت ترکیبی از گل‌ها در باغچه یا بالکن، و پرهیز از آفت‌کش‌ها، اقداماتی کوچک اما تأثیرگذار هستند. آگاهی‌بخشی در مورد اهمیت تنوع گرده و تحقیقات جدید، خود محرک عمل است. پیشرفت واقعی زمانی رخ می‌دهد که جوامع، کشاورزان، دانشمندان و رهبران دست‌به‌دست هم دهند. حفاظت از زنبورها، یعنی حفاظت از برداشت‌ها، اکوسیستم‌ها و آینده ما."

ایشان در پایان افزودند با توجه به شعار سال سازمان تات مبنی بر سال آموزش و ترویج کشاورزی، نتایج پژوهش‌های انجام شده در بخش تحقیقات علوم دامی از جمله: شناسایی گیاهان شهدزا و گرده‌زای مورد استفاده زنبور عسل در استان فارس، تهیه تقویم زنبورداری و انجام پروژه‌های اصلاح نژادی به منظور بهبود کمی و کیفی محصولات تولیدی زنبور عسل بومی، به‌عنوان راهکارهای علمی و عملی از طریق اجرای برنامه‌های آموزشی و ترویجی متنوع روز مزرعه و یاوران تولید در اختیار زنبورداران قرار گرفته می‌گیرد.