پژوهش کشاورزی باید مستقیماً به حل مسئله تولید منجر شود

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، هادی پیراسته انوشه، معاون پژوهش، فناوری و انتقال یافته‌های مرکز، با تشریح مهم‌ترین چالش‌های پیش روی کشاورزی استان اظهار کرد: بخش کشاورزی فارس برای عبور از شرایط موجود، بیش از هر زمان دیگری به پژوهش‌هایی نیاز دارد که مستقیماً یک مسئله واقعی در عرصه تولید را هدف قرار دهند و نتیجه آن در مزرعه قابل مشاهده باشد.

وی با اشاره به فشار روزافزون بر منابع آب استان افزود: بخش قابل توجهی از نیاز آبی کشاورزی از منابع زیرزمینی تأمین می‌شود و ادامه این روند بدون تغییر در الگوی مدیریت منابع، می‌تواند پایداری تولید را با چالش جدی مواجه کند؛ بنابراین باید بخشی از تمرکز پژوهش‌ها به سمت استفاده مؤثرتر از منابع طبیعی در دسترس، به‌ویژه آب باران، هدایت شود.

پیراسته، زراعت دیم را یکی از ظرفیت‌های راهبردی برای کاهش وابستگی تولید به منابع آب زیرزمینی دانست و گفت: اراضی دیم کشور با وسعتی نزدیک به ۶.۶ میلیون هکتار، بیش از ۱۰ میلیون تن محصولات زراعی تولید می‌کنند و این ظرفیت نشان می‌دهد که دیم‌کاری، یک شیوه کم‌اهمیت یا جایگزین درجه دوم برای کشاورزی آبی نیست، بلکه می‌تواند بخشی از راهبرد تأمین امنیت غذایی کشور باشد.

وی ادامه داد: در استان فارس نیز با وجود ظرفیت‌های قابل توجه، سطح اراضی دیم طی سال‌های گذشته کاهش یافته است و احیای این ظرفیت، نیازمند پژوهش برای افزایش بهره‌وری، انتخاب ارقام سازگار با شرایط اقلیمی، مدیریت مناسب خاک و آب و توسعه روش‌هایی است که بتواند بیشترین استفاده را از نزولات آسمانی داشته باشد.

معاون پژوهش، فناوری و انتقال یافته‌های مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس با اشاره به اهمیت بهره‌وری آب باران اظهار کرد: مسئله فقط افزایش میزان بارش نیست؛ بلکه باید بتوانیم سهم بیشتری از بارش موجود را در چرخه تولید نگه داریم و به مصرف مؤثر گیاه برسانیم. این موضوع نیازمند مجموعه‌ای از راهکارها شامل مدیریت خاک، حفظ رطوبت، انتخاب رقم مناسب، اصلاح زمان کاشت و استفاده از روش‌های مناسب مدیریت مزرعه است.

پیراسته، توسعه ارقام متحمل به خشکی و شوری و گونه‌های کم‌آب‌بر را یکی دیگر از مسیرهای سازگاری کشاورزی با تغییرات اقلیمی عنوان کرد و افزود: اصلاح نباتات باید متناسب با نیازهای جدید کشاورزی حرکت کند و ارقامی در اختیار بهره‌بردار قرار گیرد که علاوه بر عملکرد مناسب، توان سازگاری با تنش‌های محیطی از جمله خشکی و شوری را داشته باشند.

وی با اشاره به ظرفیت پژوهشی مرکز فارس در حوزه‌های مختلف گفت: در کنار اصلاح ارقام و تولید بذر، موضوعاتی مانند مدیریت منابع آب و خاک، کشاورزی حفاظتی، مدیریت تلفیقی آفات و بیماری‌ها، شبیه‌سازی رشد و عملکرد محصولات و استفاده از فناوری‌های نوین، باید در خدمت یک هدف مشترک قرار گیرند و آن، افزایش بهره‌وری و پایداری تولید در شرایط محدودیت منابع است.

معاون پژوهش، فناوری و انتقال یافته‌های مرکز فارس همچنین بر ضرورت تقویت ارتباط میان پژوهشگر و بهره‌بردار تأکید کرد و گفت: فاصله میان پژوهش و مزرعه باید هر روز کمتر شود. ایستگاه‌های تحقیقاتی نباید صرفاً محل اجرای طرح‌های پژوهشی باشند، بلکه باید به پایگاه انتقال فناوری و محل مراجعه بهره‌برداران برای مشاهده ارقام، فناوری‌ها و دریافت مشاوره‌های تخصصی تبدیل شوند.

پیراسته افزود: کشاورز باید بتواند نتیجه یک فناوری را در شرایط واقعی تولید ببیند؛ از روش جدید مدیریت آب و کشاورزی حفاظتی گرفته تا رقم جدید و شیوه‌های نوین مدیریت تغذیه و آفات. زمانی که بهره‌بردار اثر یک یافته را در مزرعه مشاهده کند، مسیر پذیرش و توسعه فناوری نیز سریع‌تر خواهد شد.

وی کمیته‌های علمی و فنی منطقه‌ای را ظرفیت مهمی برای جهت‌دهی پژوهش‌ها دانست و اظهار کرد: این کمیته‌ها می‌توانند مسائل واقعی هر منطقه را شناسایی و به اولویت پژوهشی تبدیل کنند و از سوی دیگر، نتایج تحقیقات را در اختیار بخش اجرا قرار دهند. به این ترتیب، پژوهش از حالت منفصل از تولید خارج شده و مستقیماً در خدمت حل مسائل بخش کشاورزی قرار می‌گیرد.

پیراسته همچنین پیشنهاد کرد سازوکاری برای حمایت از ایده‌های پژوهشی و فناوری در چارچوب مراکز تحقیقاتی و آموزشی استانی با نگاه منطقه‌ای ایجاد شود و گفت: بسیاری از ایده‌های ارزشمند در مرحله تبدیل یافته علمی به فناوری با محدودیت منابع مواجه می‌شوند. حمایت هدفمند از این ایده‌ها می‌تواند زمینه ورود بخش خصوصی، توسعه محصولات فناورانه و تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی را فراهم کند.

وی در پایان تأکید کرد: معیار موفقیت پژوهش، فقط تعداد طرح‌ها و تولیدات علمی نیست؛ بلکه باید دید یک پژوهش تا چه اندازه توانسته است مصرف آب را کاهش دهد، عملکرد را افزایش دهد، هزینه تولید را پایین بیاورد، خسارت را کنترل کند یا درآمد بهره‌بردار را افزایش دهد. پژوهش زمانی به معنای واقعی در خدمت کشاورزی قرار گرفته است که اثر آن در مزرعه و زندگی بهره‌بردار دیده شود.

مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس با بهره‌گیری از ظرفیت بخش‌های تخصصی، ایستگاه‌های تحقیقاتی و اعضای هیأت علمی و کارشناسان خود، پژوهش در حوزه‌های آب و خاک، اصلاح نباتات، کشاورزی حفاظتی، گیاه‌پزشکی، علوم دامی، منابع طبیعی و فناوری‌های نوین را با رویکرد حل مسائل بخش کشاورزی دنبال می‌کند؛ رویکردی که در آن، پژوهش از مرحله شناسایی مسئله تا انتقال یافته و حضور در عرصه تولید امتداد می‌یابد.