هر سال یک میلیون هکتار به بیابانهای ایران اضافه میشود؛ آبخیزداری آخرین سنگر مقابله با بیابانزایی است
رئیس بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری مرکز تحقیقات کشاورزی فارس به مناسبت روز جهانی مقابله با بیابانزایی و خشکسالی هشدار داد: ۱۱۰ میلیون هکتار از اراضی کشور در معرض بیابانی شدن قرار دارد
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سید مسعود سلیمانپور، دانشیار و رئیس بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری این مرکز، به مناسبت روز جهانی مقابله با بیابانزایی و خشکسالی، نسبت به روند فزاینده تخریب سرزمین در کشور هشدار داد و خواستار تبدیل آبخیزداری به یکی از اولویتهای اصلی برنامهریزیهای ملی شد.
وی با اشاره به اینکه ایران با وسعتی حدود ۱۶۵ میلیون هکتار در کمربند خشک و نیمهخشک جهان قرار دارد، اظهار کرد: «بر اساس آمارهای موجود، حدود ۸۸ درصد مساحت کشور استعداد تخریب سرزمین و بیابانی شدن را دارد و در حال حاضر بیش از ۳۲ میلیون هکتار از اراضی ایران را بیابانها تشکیل میدهند. همچنین ۱۴ میلیون هکتار از عرصههای کشور به کانونهای تولید گرد و غبار تبدیل شدهاند و هر سال حدود یک میلیون هکتار دیگر به وسعت بیابانهای کشور افزوده میشود.»
سلیمانپور افزود: «این آمارها تنها اعداد نیستند؛ بلکه زنگ خطری جدی برای منابع آب، خاک، تولید غذا، معیشت روستاییان و آینده زیستمحیطی کشور به شمار میروند. تغییرات اقلیمی، بهرهبرداری غیراصولی از اراضی، فشار بیش از ظرفیت بر منابع طبیعی و نبود نگاه بلندمدت در آمایش سرزمین، از مهمترین عوامل تشدید بیابانزایی در ایران هستند.»
وی آبخیزداری را مؤثرترین و پایدارترین راهکار مقابله با این روند دانست و گفت: «آبخیزداری در حقیقت مدیریت جامع و علمی منابع پایه است؛ رویکردی که به جای مقابله با طبیعت، در هماهنگی کامل با آن عمل میکند و به همین دلیل از اثربخشی بالایی برخوردار است.»
رئیس بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری مرکز تحقیقات کشاورزی فارس با بیان اینکه در خوشبینانهترین حالت سالانه حدود ۳۰۰ هزار هکتار عملیات اجرایی آبخیزداری در کشور انجام میشود، تصریح کرد: «برای مهار روند تخریب سرزمین و بیابانی شدن، کشور به اجرای حداقل یک میلیون هکتار عملیات آبخیزداری در سال نیاز دارد. این بدان معناست که سالانه با کمبود حدود ۷۰۰ هزار هکتار عملیات آبخیزداری مواجه هستیم؛ شکافی که اگر جبران نشود، هزینههای سنگینی را به کشور تحمیل خواهد کرد.»
وی مشارکت مردم را حلقه مفقوده موفقیت طرحهای آبخیزداری دانست و افزود: «تجربههای موفق نشان داده است هر جا مردم در طراحی، اجرا، نگهداری، پایش و بهرهبرداری از پروژههای آبخیزداری مشارکت واقعی داشتهاند، نتایج پایدارتر و اثربخشتر بوده است. بدون حضور مردم، دستیابی به توسعه پایدار و تعادل اکولوژیک امکانپذیر نخواهد بود.»
سلیمانپور خاطرنشان کرد: «بخش قابل توجهی از اقدامات آبخیزداری را میتوان در زمره فعالیتهای بیابانزدایی دانست؛ زیرا این عملیات با هدف مهار سیلابها، تغذیه سفرههای آب زیرزمینی، جلوگیری از شور شدن منابع آب و خاک، احیای پوشش گیاهی، کنترل فرسایش آبی و بادی و بازگرداندن حیات به سرزمین انجام میشود.»
وی با تأکید بر ضرورت آموزش، فرهنگسازی و جلب مشارکت جوامع محلی گفت: «مردم ساکن مناطق حاشیه بیابانها، نخستین مدافعان سرزمین هستند و با توانمندسازی آنان میتوان روند بیابانزایی را متوقف و زمینه احیای پوشش گیاهی و حفظ منابع حیاتی آب و خاک را فراهم کرد.»
این پژوهشگر حوزه آبخیزداری در پایان تأکید کرد: «امروز بیش از ۱۱۰ میلیون هکتار از اراضی کشور در معرض بیابانی شدن قرار دارد. مقابله با این تهدید بزرگ نیازمند عزم ملی، مشارکت عمومی، حمایت سیاستگذاران، تأمین منابع مالی و قرار گرفتن آبخیزداری و آبخوانداری در اولویت برنامههای توسعه کشور است. اگر امروز برای نجات سرزمین اقدام نکنیم، فردا هزینههای بسیار سنگینتری برای جبران خسارتها خواهیم پرداخت.»
نظر شما :